Strona główna » O instytucie » Aktualności IWP

AKTUALNOŚCI

70 lat Instytutu Wzornictwa Przemysłowego

iwp_.jpg

1 października 1950 ówczesny Minister Przemysłu Lekkiego Eugeniusz Stawiński podjął decyzję o przekształceniu Biura Nadzoru Estetyki Produkcji w Instytut Wzornictwa Przemysłowego - IWP. Tym samym Instytut stał się jedną z pierwszych w powojennej Europie placówek promujących wzornictwo i jedną z pierwszych tego typu instytucji na świecie. Twórczynią idei Instytutu, jego założycielką i do 1968 roku dyrektorem ds. artystycznych była profesor Wanda Telakowska. Opracowała założenia działalności IWP – tj. wspieranie krajowego przemysłu i propagowanie idei wzornictwa w społeczeństwie w myśl jej hasła „Piękno na co dzień dla wszystkich”.

wt.jpg

Wanda Telakowska, fot. archiwum IWP 

072.jpg

Gmach IWP, 1968, fot. archiwum IWP 

Dzięki jej zaangażowaniu powstał pierwszy budynek Instytutu Wzornictwa Przemysłowego przy ulicy Świętojerskiej w Warszawie (wybudowany w latach 1949-50), a także krótko potem (1951-52) budynek z przeznaczeniem na warsztaty oraz oddany w 1966 roku obecnie użytkowany gmach.
Głównym zadaniem Instytutu było „...prowadzenie prac naukowo-badawczych, mających na celu podniesienie poziomu estetyki produkcji, opracowanie wytycznych dla gospodarki planowej w zakresie wzornictwa przemysłowego”.

W roku 1953 w IWP została utworzona własna Wzorcownia i Warsztaty Produkcyjne. To tu powstały pierwsze po wojnie wzory do masowej produkcji. Na przestrzeni lat powstało w nich ponad 2000 projektów, w tym: ok. 800 projektów odzieży, ok. 500 projektów tkanin, ok. 300 wzorów ceramiki, ok. 200 wzorów mebli, projekty dla osób niepełnosprawnych, projekty galanterii skórzanej, środków transportu, sprzętu AGD, maszyn i urządzeń.
Do najbardziej znanych projektów powstałych w IWP należą oczywiście projekty ceramiki – porcelanowe figurki Lubomira Tomaszewskiego, Hanny Orthwein, Mieczysława Naruszewicza i Henryka Jędrasiaka, docenione na świecie serwisy do kawy Ina i Dorota Lubomira Tomaszewskiego, czy projekty serwisów Danuty Duszniak – Kolumb i Prometeusz. Do najlepszych osiągnięć w polskim wzornictwie należą również projekty mebli w tym te autorstwa Marii Chomentowskiej (m.in. krzesło ze sklejki "Płucka"), Ireny Żmudzińskiej, Zdzisława Wróblewskiego czy Tadeusza Kasprzyckiego i tkaniny drukowane autorstwa Danuty Paprowicz Michno, Danuty Teller-Gęsickiej, Anny Nikołajczuk Aleksandry Michalak-Lewińskiej i Alicji Wyszogrodzkiej. To projektanci IWP w znacznej mierze przyczynili się do stworzenia charakterystycznego stylu lat 50. i 60. w polskim wzornictwie. Gdy w 1978 roku zbiory Wzorcowni IWP (kilka tysięcy obiektów) zostały przekazane Muzeum Narodowemu w Warszawie - zapoczątkowały istnienie Ośrodka Wzornictwa Nowoczesnego. To one stanowiły większość eksponatów na zorganizowanej w 2011 roku głośnej wystawie „Chcemy być nowocześni”.

298.jpg

Figurka porcelanowa Chart, proj. Lubomir Tomaszewski, 1963, fot. archiwum IWP 

102.jpg

Zestaw naczyń i sztućców do sanatoriów, dla chorych z ograniczeniami sprawności rąk, proj. Danuta Duszniak, Zofia Galińska, 1967-68, fot. archiwum IWP

 

093.jpg

Meble szkolne, proj. Maria Chomentowska, 1965, fot. archiwum IWP 

354.jpg

Krzesło "Płucka", proj. Maria Chomentowska, 1956, fot. archiwum IWP 

352.jpg

System regałów segmentowych, proj. Zdzisław Wróblewski, 1961-63, prod. Łódzkie Fabryki Mebli, fot. archiwum IWP 

214.jpg

projekt tkaniny dekoracyjnej z motywami ludowymi, proj. Alicja Wyszogrodzka, 1955, fot. archiwum IWP 

panny.jpg

tkanina Panny, proj. Alicja Wyszogrodzka, 1958, fot. archiwum IWP 

Instytut organizował wystawy, promował wzornictwo w prasie, radio i telewizji, wydawał własne publikacje – biuletyny i „Wiadomości IWP”. Informował o nowych tendencjach za granicą. Udostępniał zbiory swojej biblioteki, szkolił plastyków, techników i handlowców, rzemieślników, pracowników spółdzielni, nauczycieli i studentów. Prowadził prace naukowo-badawcze i współpracował z przemysłem wdrażając nowe wzory, zaprojektowane w IWP.

W latach 60. pojawiły w się w IWP nowe obszary działań – projektowanie maszyn i urządzeń (mierniki elektryczne LAVO 3 i LAVO 4), środków transportu (kolejka WKD, kabiny wagonów tramwajowych, motocykl Junak M-14, nadwozie samochodu Star 200, bryła samochodu osobowego Warszawa 210), tkaniny i ubiory do pracy, projektowanie wnętrz mieszkalnych a także pionierskie w Polsce badania ergonomiczne ( założony w 1964 r. Zakład Badań Ergonomicznych - pierwszy tego rodzaju ośrodek w Polsce). Instytut zajmował się wyposażeniem mieszkań, przedszkoli, szkół podstawowych, sanatoriów, szpitali, hoteli, zakładów gastronomicznych i miejsc pracy. I nie były to już tylko projekty pojedynczych produktów, ale założenia do tzw. projektowania kompleksowego. Tego rodzaju podejście do wsparcia przemysłu było innowacyjne w latach 60. (i nadal takie pozostaje w wielu branżach).

Od 1972 roku IWP podlegał ministrowi nauki, szkolnictwa wyższego i techniki jako jednostka naukowo-badawcza wzornictwa przemysłowego. Zakres jego działań rozszerzył się o analizowanie potrzeb społecznych, gospodarczych i kulturowych, określanie wymagań użytkowych i estetycznych oraz doskonalenie – w oparciu o ergonomię – projektowania wyrobów.
Instytut badał i projektował dwa środowiska – mieszkania i pracy. Przystąpił m.in. do rządowego programu dotyczącego rozwoju budownictwa mieszkaniowego. Koordynował prace badawcze nad połączeniem nowej funkcjonalności mieszkań z poprawą użyteczności ich wyposażenia. W tej dziedzinie spektakularne wyniki miał nowy Zakład Struktur Użytkowych. 

W latach 80. IWP prowadził m.in. pomiary antropometryczne i biomechaniczne, których wyniki były wykorzystywane do projektowania przestrzeni pracy, elementów wyposażenia, a także do ich diagnostyki i oceny (m.in. za pomocą stanowiska badawczego Ergodidac 2). Poświęcał wiele uwagi ludziom niepełnosprawnym – analizował ich potrzeby, prowadził prace studialno-projektowe dotyczące wnętrz, sprzętów i ubrań dla nich.

W latach 90. Instytut kontynuował działalność jako jednostka badawczo-rozwojowa. Od samego początku wprowadzania w Polsce gospodarki rynkowej starał się uświadamiać, że wzornictwo jest jednym z podstawowych czynników kształtowania jakości produktu, ważnym narzędziem skutecznego marketingu i poprawy konkurencyjności. Służył temu przede wszystkim autorski konkurs Dobry Wzór, realizowany nieprzerwanie od 1993 roku.

Lata 2000 to kontynuacja badań ergonomicznych (m.in. projekt stanowiska do pracy z komputerem w pozycji siedząco-leżącej (2007-2010) - opracowano i uruchomiono wdrażanie na rynek innowacyjnego stanowiska-fotela do pracy z komputerem w pozycji siedząco-leżącej mPOSITION (wspólny projekt badawczo-wdrożeniowy firmy meblarskiej PROFIm oraz IWP). 

033.jpg

155.jpg

Praca naukowo-badawcza "Zasady stosowania barwy we wnętrzu mieszkalnym", Aleksandra Lewińska, 1972, fot. archiwum IWP 

172.jpg

Badania ergonomiczne Zakład Ergonomii IWP, l. 70. fot. archiwum IWP

181.jpg

Badania ergonomiczne Zakład Ergonomii IWP, l. 70. fot. archiwum IWP

W ciągu 70 lat w Instytucie powstało ok. 800 prac naukowo-badawczych z zakresu: ergonomii, architektury wnętrz, standaryzacji projektowania, zastosowania barwy do projektowania, odzieży, zagadnień ekonomicznych, wzornictwa dla osób niepełnosprawnych.

Ważnym nurtem działań IWP była i wciąż jest popularyzacja wzornictwa. Do dziś zorganizowano ok. 370 wystaw i konkursów wzornictwa polskiego i światowego, a także ok. 100 seminariów i odczytów z udziałem wybitnych gości z kraju i zagranicy. Instytut wydaje własne publikacje - łącznie powstało ok. 200 publikacji prac naukowych i projektowych, raportów oraz katalogów konkursów i wystaw. Udostępnia zbiory swojej biblioteki - wyjątkowej w skali międzynarodowej, na bieżąco aktualizowanej, wielojęzycznej kolekcji wydawnictw z całego świata, która liczy około 40 tysięcy egzemplarzy – z tego ok. 17 400 książek i katalogów i ponad 500 tytułów czasopism. Innym ważnym projektem IWP jest udostępniony w 2009 r. on-line Słownik Projektantów Polskich, który zawiera sylwetki ponad 550 projektantów wzornictwa z wdrożeniami w przemyśle, od lat 50. do dziś a także biogramy pionierów polskiego wzornictwa od początku XX wieku.

W czasie 70 lat istnienia Instytutu pracowało w nim ok. 1800 osób - projektanci (ok. 140), historycy sztuki, psycholodzy, socjolodzy, inżynierowie, specjaliści ds. upowszechniania, pracownicy techniczni. W IWP pracowali (bądź współpracowali): Jerzy Sołtan – znany architekt, współpracownik Le Corbusiera, prof. ASP, prof. Harvard University, Ksawery Piwocki, znany historyk sztuki, rektor warszawskiej ASP, Wojciech Jastrzębowski – przedwojenny senator RP, prof. ASP, wybitny plastyk, Cezary Nawrot – wybitny projektant (samochody), prof. ASP w Warszawie, Jerzy Wuttke - projektant, prof. ASP w Katowicach, poseł RP, Czesław Bielecki – znany architekt, poseł RP, major Stanisław Truszkowski – jeden z dowódców AK na Wileńszczyźnie, Maria Barbara Różycka – wybitny projektant odzieży, żona Jerzego – kryptologa, jednego z odkrywców szyfrów „Enigmy”, matka Janusza – wicemistrza olimpijskiego w szermierce, Joanna Onyszkiewicz – wnuczka marszałka Józefa Piłsudskiego, żona min. Janusza Onyszkiewicza, Roman Orłow – znany kompozytor.
Karierę za granicą kontynuowali projektanci IWP: Lubomir Tomaszewski, Zdzisław Lewalski, Andrzej Jan Wróblewski, Krystyna Bałłaban.

266.jpg

 mundury dla milicjantek (różne wersje),proj. Alina Dziekońska-Kozłowska, 1968, fot. archiwum IWP

332.jpg

Motocykl Junak M14 "Iskra", proj. Józef Kandefer, 1962-63, fot. archiwum IWP 

415.jpg
Miernik ciągowy MT-1, proj. Tadeusz Pszenicki, Jerzy Leontiew, Wiesław Torbus, 1974, fot. archiwum IWP


Od roku 2008 Instytut Wzornictwa Przemysłowego jest Spółką Skarbu Państwa.
Obecnie jest jedyną w kraju instytucją o statusie jednostki naukowej oraz Centrum Badawczo - Rozwojowego, zajmującą się systemowo wzornictwem i prowadzącą działalność na rzecz poprawy – poprzez stosowanie wzornictwa – innowacyjności i konkurencyjności polskich przedsiębiorstw.
Potencjał organizacyjny i silna pozycja eksperta wzornictwa zaowocowała dużymi programami: projektami kluczowymi Zaprojektuj Swój Zysk (2008-2011) dla 550 firm i 100 studiów projektowych, o wartości blisko 20 milionów złotych oraz Wzornictwo Biznes Zysk (2014-2015), który miał na celu stworzenie profesjonalnego otoczenia biznesowego, przygotowującego do aplikacji wzornictwa przemysłowego w przedsiębiorstwach. 

IWP jest strategicznym doradcą przedsiębiorstw, administracji publicznej, instytucji i projektantów w zakresie rozwoju wzornictwa i wprowadzania nowych produktów wzorniczych na rynek.
Realizuje projekty edukacyjne w zakresie wzornictwa i zarządzania wzornictwem - studia podyplomowe Total Design Management (wspólnie ze Szkołą Biznesu Politechniki Warszawskiej), szkolenia i konferencje.  Organizuje wystawy i konkursy, na których prezentuje innowacyjne produkty i dobre praktyki wzornicze – w tym konkurs Dobry Wzór od1993 roku nagradzające najlepiej zaprojektowane produkty i usługi dostępne na polskim rynku, oraz organizowany od 2008 roku konkurs Young Design – program stypendialny dla projektantów młodego pokolenia, w którym zdobyć mogą stypendium pieniężne im. prof. Wandy Telakowskiej (ufundowane przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego).

Na podstawie opracowania Janusza Wasilewskiego i Andrzeja Klima
Fot. archiwum IWP

Więcej o historii IWP:

www.iwp.com.pl/o_instytucie_60_lat_iwp_historia_instytutu

www.iwp.com.pl/o_instytucie_60_lat_iwp_iwp_w_liczbach

www.iwp.com.pl/o_instytucie_60_lat_iwp_wspomnienia

 

MASZ PYTANIE?

Informacji udzieli Ci:

Sekretariat
iwp@iwp.com.pl
tel. (22) 860 00 66,
fax. (22) 831 64 78