Strona główna » O instytucie » Aktualności IWP

AKTUALNOŚCI

Zmarła Sylwia Dobrowolska-Portasiewicz - zasłużony pracownik naukowo-badawczy IWP

 

sd1.jpg

Sylwia Dobrowolska-Portasiewicz (1932–2020)



Z głębokim żalem żegnamy zmarłą w dniu 3 maja 2020 roku, w wieku 87 lat Sylwię Dobrowolską-Portasiewicz - historyka sztuki, długoletniego (1961-1989), zasłużonego pracownika naukowo-badawczego Zakładu Struktur Użytkowych Instytutu Wzornictwa Przemysłowego.

Urodzona w 1932 roku w Warszawie. Absolwentka Instytutu Historii Sztuki na Wydziale Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego (1960). Karierę zawodową rozpoczęła jeszcze w trakcie studiów w 1953 roku, w Urzędzie Mazowieckiego Konserwatora Zabytków, gdzie tworzyła m.in. ekspertyzy historyczne do planów przestrzennego zagospodarowania miast.

W roku 1961 rozpoczynając pracę w IWP, dołączyła do Zakładu Wnętrz, do zespołu kierowanego przez art. plast. Romana Terlikowskiego (późniejszego dyrektora IWP) - utworzonego z projektantów dawnego Zakładu Meblarstwa oraz specjalistów z obszaru architektury wnętrz, technologii drewna, socjologii, historii sztuki. Zainicjowano wówczas szeroki wachlarz prac związanych z projektowaniem i wyposażaniem mieszkań a także wnętrz obiektów użyteczności publicznej (biura, szkoły). W roku 1969 Zakład Wnętrz został przekształcony w Zakład Struktur Użytkowych.
Sylwia Dobrowolska zaangażowała się w prace Zakładu aż do emerytury w roku 1989; kolejno jako asystent, adiunkt a od 1983 roku (po wybraniu Romana Terlikowskiego dyrektorem IWP) – została kierownikiem Zakładu.

Już we wczesnym etapie pracy zawodowej dał się rozpoznać jej niezwykły talent organizacyjny i umiejętność połączenia i koordynowania działań projektowych i naukowych w dziedzinie mieszkalnictwa. Opracowywane przez nią lub z jej wydatnym udziałem tematy badawcze wnosiły wiele innowacyjnych rozwiązań - wprowadzając nowoczesny, funkcjonalny wymiar estetyki projektowania wnętrz mieszkalnych w PRL.

W kontekście działań projektowych warto także docenić istotny udział Sylwii Dobrowolskiej w nowatorskim na owe czasy pomyśle stworzenia „Radia przyszłości”. To ona opracowała założenia ideowe projektu, który poprzez połączenie odważnej, futurystycznej formy obudowy, oryginalności zastosowanych głośników oraz innych rozwiązań technicznych – stał się modelowym przykładem nowoczesnego i funkcjonalnego produktu, daleko do przodu wyprzedzając tego typu urządzenia elektroniczne dostępne na rynku. Prototyp radia (na zlecenie PH „Unitech”) powstał w latach 1964-1966 w Zakładach Artystyczno-Badawczych ASP w Warszawie, a współprojektantami byli absolwenci ASP a zarazem pracownicy IWP – Rafał Kwinto i Stanisław Siemek.

sd2.jpg

”Radio przyszłości” (zespół proj.: Sylwia Dobrowolska, Stanisław Siemek, Rafał Kwinto) (1964-1966)  fot. J. Surwiłło, repr. za zgodą Muzeum ASP w Warszawie


Początek lat 70-tych przyniósł dalszą intensyfikację rozwoju budownictwa mieszkaniowego. Uruchomiono program rządowy PR-5, w którym dużą rolę odegrał Instytut Wzornictwa Przemysłowego, koordynując prace nad stworzeniem standardów wyposażenia wnętrz mieszkalnych. Obejmował on sprawy koordynacji budownictwa ze strukturą wyposażenia mieszkań, w tym prace badawcze dotyczące układu funkcjonalnego mieszkania ze szczególnym rozbudowaniem zagadnień programu przechowywania, wyposażenia kuchni, potrzeb osób niepełnosprawnych oraz koordynacji barwy w odniesieniu do wykończenia i wyposażenia wnętrz. W ramach prac Zakładu Struktur Użytkowych IWP opracowano wzorcowe założenia i normatywy projektowe wnętrz, które przez lata 70-80-te były wdrażane w nowobudowanych osiedlach mieszkaniowych w całej Polsce.


IWP przygotowywał również wystawy i pokazy aranżacji i umeblowania osiedli powstałych w wielkopłytowych systemach W-70, „szczecińskim” oraz Monolit (dla osiedli Radom-Ustronie, Kraków-Nowa Huta, Tychy-Stella, Warszawa-Stegny, Warszawa-Ursynów i in.) a nawet nowatorski na tamte czasy projekt wyposażenia mieszkań dla inwalidów (osiedle Sadyba-Fosy w Warszawie).

sd3.jpg

sd4.jpg

Pokaz wyposażenia wnętrz mieszkalnych w systemie W-70; makieta wnętrza mieszkalnego w skali 1:1 z wyposażeniem, IWP (1970-71)


Sylwia Dobrowolska była współautorką pierwszych w Polsce badań dla celów wzornictwa przemysłowego, przeprowadzonych metodami socjologicznymi (1972-1977). Były one wykonane wśród użytkowników ówcześnie budowanych mieszkań, służąc opracowaniu materiałów do projektowania i wyposażenia wnętrz mieszkalnych (1979-1984).

Zasługą Sylwii Dobrowolskiej jest też wdrożenie w IWP autorskiego pomysłu badań nad koncepcją „wyrobu standardowego”. Opracowała założenia teoretyczne zbioru cech takiego wyrobu (1984), została też kierownikiem naukowym tematu badawczego „Rozwój wzornictwa standardowych wyrobów rynkowych” (1984 -1987).

sd5.jpg

Zbiór cech wyrobu standardowego – rys. Jacek Cynke (w ramach realizowanego międzyzakładowego tematu „Rozwój wzornictwa standardowych wyrobów rynkowych” – kier. nauk. Sylwia Dobrowolska) (1984-1987)


W ramach tego tematu powstał też z jej istotnym udziałem inny nowatorski system „Kolor-Standard”(1984-85). W IWP opracowano zestaw wzorników barwnych, tworząc modele systemów harmonizacji barwnej materiałów wykończeniowych i elementów wyposażenia wnętrz mieszkalnych. Na bazie systemu, w ramach zespołu Pracowni Koordynacji Wzornictwa, zaprojektowano i wdrożono do produkcji kilkadziesiąt wzorów, tworzących własną kolekcję IWP materiałów wykończeniowych dla wnętrz.

sd6_1.jpg

sd7.jpg


System koordynacji barwy „Kolor-Standard” (zespół realiz. Krystyna Arska-Perepłyś, Agnieszka Putowska-Tomaszewska, Violetta Damięcka ; kier. nauk. tematu Sylwia Dobrowolska) (1984-1985)


Jako kierownik Zakładu Struktur Użytkowych Sylwia Dobrowolska koordynowała szerokie działania IWP w zakresie wzornictwa wyposażenia mieszkań, współpracy z przemysłem, handlem, architektami, w celu tworzenia przedmiotów i otoczenia przyjaznego człowiekowi; pracami teoretycznymi, normalizacyjnymi, projektowymi i popularyzatorskimi, podkreślającymi korzyści stosowania dobrego wzornictwa. Działania te były prowadzone przez całe „kryzysowe” lata 80-te, kiedy to w Polsce zmagaliśmy się z ogólną stagnacją gospodarczą i deficytem produktów i usług. Było to szczególnie widoczne na przykładzie wyposażenia mieszkań. Towary „bywały” i błyskawicznie znikały, gdyż ich podaż nie nadążała z popytem ; nie mówiąc już o fatalnej jakości.

Jakże istotne były wtedy pomysły IWP na pokazanie społeczeństwu, że nawet w kryzysie można wyłowić i zaproponować przedmioty ładne i funkcjonalne – zaprojektowane w kraju i wykonane przez rodzimych producentów. Służyło temu uruchomienie w IWP własnego sklepu – galerii (1984), autorskie stoisko w Domach Towarowych „Centrum” czy na Stałej Wystawie Budownictwa w Warszawie przy ulicy Bartyckiej (1987-88). Przygotowano też w IWP szereg wystaw, np. „Wzornictwo-sztuka społecznie użyteczna” (1983) czy zwieńczająca okres PRL i wchodząca w czasy transformacji wystawa „Mieszkanie inaczej” (1990). Ta ostatnia pokazywała autorskie pomysły artystów , jak w epoce „pustych półek” niebanalnie zagospodarować niewielkie przestrzenie mieszkalne, posługując się głównie przedmiotami z odzysku. Doświadczenia zyskane w realizacji badań nad wyposażeniem wnętrz oraz kryteriami oceny wzorniczej wyrobów a także różnorodne kontakty z przemysłem zaowocowały na progu lat 90.tych opracowaniem autorskiego programu IWP „Dobry Wzór”.

sd8.jpg

Wystawa „Wzornictwo-sztuka społecznie użyteczna”, IWP (1983)


Po przejściu na emeryturę w 1989 roku – Sylwia Dobrowolska, podjęła aktywną współpracę z kilkoma redakcjami, na przestrzeni lat dziewięćdziesiątych i dwutysięcznych publikując kilkadziesiąt artykułów poświęconych wzornictwu polskich wyrobów, wyposażeniu mieszkań, tendencjom we wzornictwie światowym, historii meblarstwa. W ostatnich latach życia oddała się nowej pasji artystycznej – malowaniu oryginalnych wizerunków świętych i postaci aniołów.
Cechowała ją wyjątkowa empatia do ludzi - obdarzała ich wsparciem, wiedzą i nieograniczoną pomocą.
Pani Sylwia Dobrowolska na zawsze pozostanie w naszej wdzięcznej pamięci jako osoba serdeczna i życzliwa dla Instytutu Wzornictwa Przemysłowego.
Dopóki pozwalało zdrowie, wielokrotnie gościła w IWP na organizowanych wystawach i imprezach oraz kontaktowała się telefonicznie - żywo interesując się jego sprawami, służąc cennymi radami i doświadczeniem.
 

Wybrane prace i publikacje (chronologicznie):

1. „Optymalizacja funkcji higieny w mieszkaniu miejskim”(1962) [wraz z St. Siemkiem] – maszynopis niepubl.

2. „Założenia do projektowania wyposażenia wnętrz mieszkalnych w perspektywicznym budownictwie miejskim” (1964-1966) [wraz z zespołem Zakładu Wzornictwa Wnętrz] – maszynopis niepubl.

3. „Higiena osobista a współczesna mieszkanie” (1964) [wraz z St. Siemkiem i B. Sztatlerem] [art.: Biuletyn Rady Wzornictwa i Estetyki Produkcji Przemysłowej 1964 nr 2]

4. „Założenia do projektowania wyposażenia wnętrz mieszkalnych wiejskich” (1965-1966) [wraz z zespołem Zakładu Wzornictwa Wnętrz] – maszynopis niepubl.

5. „Popularyzacja wzornictwa w Wielkiej Brytanii” (1966) [wraz z R. Terlikowskim] [art.: Biuletyn Rady Wzornictwa i Estetyki Produkcji Przemysłowej 1966 nr 1]

6. „Program wzornictwa i działalności jego zaplecza w branży meblarskiej wraz z naświetleniem organizacji stanu istniejącego (1970) [wraz z R.Terlikowskim] – maszynopis niepubl.

7. „Opracowanie planu działań koordynacyjnych budownictwa mieszkaniowego” (1970 [wraz z zespołem Zakładu Struktur Użytkowych] – maszynopis niepubl.

8. „Określenie wymagań użytkowych dla układu przestrzennego oraz wyposażenia wnętrz w systemie budownictwa mieszkaniowego W-70 (1970) [wraz z zespołem ZSU] – maszynopis niepubl.

9. „Opracowanie merytoryczne oraz aranżacja całości układów wnętrz dla pokazu wyposażenia mieszkań W - 70 w Radomiu (1971) [wraz z zespołem ZSU] – maszynopis niepubl.

10. „Zbiór wymagań dotyczących koordynacji wymiarowej i funkcjonalnej układów mieszkań i ich wyposażenia (1971) [wraz z zespołem ZSU] – maszynopis niepubl.

11. „Nasze mieszkanie” (1972) [wraz z R. Sienko] [art.: My Meble Mieszkanie 1972 nr 5] [dot. studialnego pokazu wyposażenia wnętrz mieszkalnych w budynku prototypowym systemu W-70 na osiedlu w Radomiu]

12. „Badania wymiarów funkcjonalnych dla wybranych sytuacji użytkowych. Opracowanie zasad wymiarowych zróżnicowanych układów kuchen i ich standardowego wyposażenia (1972) [wraz z I. Laskus] – maszynopis niepubl.

13. „Problemy mieszkaniowe” (1974) [wraz z zespołem ZSU] [publ.: Prace i Materiały IWP]

14. „Wnętrza mieszkalne lat siedemdziesiątych w Polsce” (1979) [wraz z A. M. Winerowicz] [publ.: Prace i Materiały IWP. Z.49]
15. „Pożądane mieszkanie – analiza wyobrażeń” (1982) [publ.: Mieszkanie. Analiza socjologiczna / praca zbior. pod red. Ewy Kaltenberg-Kwiatkowskiej]

16. „Definicje cech wyrobu standardowego we wzornictwie wyposażenia mieszkania” (1984) [art.: Wiadomości IWP 1984 nr 3-4]

17. „Dane pomocnicze do projektowania wnętrz mieszkalnych wynikające z potrzeb użytkowych. Wyd.2 zaktual. (1984) [wraz z J.Berndt-Kostyrzewską, J. Kin i M. Płażewską] [publ.: Prace i Materiały IWP ; Z. 68]

18. „Wzornictwo wyposażenia wnętrz mieszkalnych o różnych układach przestrzenno-funkcjonalnych wynikające z uwarunkowań społeczno-kulturowych - badania, przesłanki, zalecenia projektowe” (1984-1985) [wraz z zespołem ZSU] – maszynopis niepubl.

19. Rozwój wzornictwa standardowych wyrobów rynkowych (1985) [wraz z zespołem ZSU] – maszynopis niepubl.

20. „Powiązanie bezpieczeństwa użytkowników mieszkań z cechami wzornictwa różnych elementów ich wyposażenia. Opracowanie uzyskanych wyników badań w formie projektowania mieszkań i jego wyposażenia (1985) [wraz z J. Berndt-Kostyrzewską i M. Rozwalak] – maszynopis niepubl.

21. „Wzornictwo sprzętów i urządzeń oraz przestrzeń architektoniczna domu rodziny rolniczej. Projekty wzornicze, makiety i prototypy sprzętów. Popularyzacja współczesnych tendencji w dziedzinie organizacji i kształtowania domu mieszkalnego dla rodziny rolniczej (1985) [wraz z zespołem ZSU] – maszynopis niepubl.

22. „Bezpieczne mieszkania. Wymagania i zalecenia wzornictwa wyposażenia mieszkań” (1986) [wraz z J.Berndt-Kostyrzewską] [publ.: Prace i Materiały IWP ; Z. 105]

23. „System różnicowania poziomów jakości wybranych dóbr konsumpcyjnych.
Stosowane kryteria i metody ocen w handlu, jednostkach kontrolnych i przez użytkowników” (1986) [wraz z Z. Kopeć i J. Cynke] – maszynopis niepubl.

24. „Przemysł-handel-klient” (1989) [art.: Wiadomości IWP. Design 1989 nr 4]

25. „Dziecko w mieszkaniu” (1995) [wraz z J. Berndt-Kostyrzewską i M. Płażewską] [art.: Murator 1995 nr 6]

26. „Harmonia odcieni” (2002) [art.: Meble Plus 2002 nr 1] [pierwszy z cyklu „Meble i barwa” poświęcony kolorom wnętrz i mebli”]

27. „Symbolika i geografia kolorów” (2002) [art.: Meble Plus 2002 nr 2]

28. „Kubizm i konstruktywizm a barwa” (2002) [art.: Meble Plus 2002 nr 6-7]

29. „Polski funkcjonalizm a barwa” (2002) [art.: Meble Plus 2002 nr 10

30. „Kolory polskich mebli z lat 30” (2002) [art.: Meble Plus 2002 nr 12]

31. „Nadrealizm a barwa mebla” (2003) [art.: Meble Plus 2003 nr 1]

 

MASZ PYTANIE?

Informacji udzieli Ci:

Sekretariat
iwp@iwp.com.pl
tel. (22) 860 00 66,
fax. (22) 831 64 78