Strona główna » O instytucie » Aktualności IWP

AKTUALNOŚCI

„Tango na 16 metrach kwadratowych”

 „Tango na 16 metrach kwadratowych” – nowa wystawa w Galerii „Zachęta”

1.jpg

kadr z filmu Tango, reż. Zbigniew Rybczyński, 1980, dzięki uprzejmości Filmoteki Narodowej — Instytutu Audiowizualnego, 1980 [mat. prasowe]


Od 14 lipca 2018 r. w warszawskiej „Zachęcie - Narodowej Galerii Sztuki” można obejrzeć interesującą wystawę pt. „Tango na 16 metrach kwadratowych”.


Jest to swojego rodzaju podróż w PRL-owską przeszłość związaną z powojennym mieszkalnictwem. Sam tytuł wystawy to odniesienie do słynnego „oskarowego” polskiego filmu animowanego „Tango” i wykreowanej fabuły rozgrywającej się na przestrzeni 16 metrów kw. – tj. powierzchni jednego pokoju wg. obowiązujących ówcześnie normatywów budowlanych w Polsce. W tamtej rzeczywistości, przy deficycie budowanych mieszkań i konieczności ich zasiedlania, często przez wielopokoleniowe rodziny – funkcjonalne umeblowanie i stworzenie minimalnych choćby warunków prywatności stanowiło nie lada wyzwanie dla architektów i projektantów.

2.jpg
„Tango na 16 metrach kwadratowych”, widok wystawy, Zachęta, fot. Marek Krzyżanek [mat. prasowe]


Centralny punkt ekspozycji stanowi powiększona do imponujących rozmiarów meblościanka. Charakterystyczny przedmiot, będący pokłosiem konkursu, zorganizowanego w 1961 roku przez Związek Polskich Artystów Plastyków oraz Zjednoczenie Przemysłu Meblarskiego; który w założeniu miał wykreować popularny a zarazem funkcjonalny mebel, mieszczący się w małych mieszkaniach. To właśnie meblościanka Kowalskich (projekt małżeństwa Bogusławy i Czesława Kowalskich) okazał się uniwersalnym rozwiązaniem , wielokrotnie później modyfikowanym (także przez innych projektantów) - na całe dziesięciolecia wypełniającym niewielkie wnętrza mieszkalne. Wystawa pokazuje w bardzo interesujący sposób pomysłowość w zagospodarowaniu przestrzeni mieszkalnych w warunkach materialnego i metrażowego deficytu. Odwołuje się również do funkcjonalnego projektowania osiedli mieszkaniowych - jako „wzorcowy” przykład dając słynne osiedle „Sady Żoliborskie”, proj. Haliny Skibniewskiej.

3.jpg
segment (meblościanka), proj. Czesław i Bogusława Kowalscy, ok. 1970 ; fot. arch. IWP

Przy organizacji wystawy współpracował również Instytut Wzornictwa Przemysłowego – przekazując szereg materiałów dokumentujących działalność IWP w tym obszarze projektowania, jak również zdjęcia autentycznych mieszkań z wielkopłytowych osiedli mieszkaniowych lat 70-tych w Krakowie, Poznaniu i Lublinie.

Już w latach 50-60-tych IWP uczestniczył w projektowaniu mebli i aranżacji niewielkich wnętrz dla nowo powstających osiedli mieszkaniowych (tzw. osiedla ZOR-owskie). Możemy tu wymienić projekty mebli systemowych (składankowych) ; półek, łóżek nastawnych, tapczanów-amerykanek, zestawów mebli kuchennych - autorstwa Marii Chomentowskiej ; Ireny Żmudzińskiej ; Marii Białównej czy Zdzisława Wróblewskiego.

4.jpg
makieta wyposażenia wnętrz do mieszkań ZOR, projekt IWP, 1954-55 ; fot. arch. IWP

5.jpg
meble z elementów, proj. Zdzisław Wróblewski, IWP, 1964 ; fot. arch. IWP


Początek lat 70-tych przyniósł dalszą intensyfikację rozwoju budownictwa mieszkaniowego. Uruchomiono program rządowy PR-5, w którym dużą rolę odegrał Instytut Wzornictwa Przemysłowego, koordynując prace nad stworzeniem standardów wyposażenia wnętrz mieszkalnych. Obejmował on sprawy koordynacji budownictwa ze strukturą wyposażenia mieszkań, w tym prace badawcze dotyczące układu funkcjonalnego mieszkania ze szczególnym rozbudowaniem zagadnień programu przechowywania, wyposażenia kuchni, potrzeb osób niepełnosprawnych oraz koordynacji barwy w odniesieniu do wykończenia i wyposażenia wnętrz. W ramach prac Zakładu Struktur Użytkowych IWP opracowano wzorcowe założenia i normatywy projektowe wnętrz, które przez lata 70-80-te były wdrażane w nowobudowanych osiedlach mieszkaniowych w całej Polsce.
IWP przygotowywał również wystawy i pokazy aranżacji i umeblowania osiedli powstałych w wielkopłytowych systemach W-70 ; „szczecińskim” oraz Monolith (dla osiedli Radom-Ustronie ; Kraków-Nowa Huta ; Tychy-Stella ; Warszawa-Stegny ; Warszawa-Ursynów i in.) a nawet nowatorski na tamte czasy projekt wyposażenia mieszkań dla inwalidów (osiedle Sadyba-Fosy w Warszawie).

6.jpg
pokaz wyposażenia wnętrz mieszkalnych w systemie W-70, aut. aranż. zespół proj. Zakładu Struktur Użytkowych IWP (pod kier. Marii Sienko i Romana Terlikowskiego), 1970 ; fot. arch. IWP

 

7.jpg
folder towarzyszący wystawie wyposażenia wnętrz mieszkalnych, org. Instytut Wzornictwa Przemysłowego, 1972 ; fot. arch. IWP

8.jpg
wyposażenie wnętrz mieszkalnych na osiedlach wielkopłytowych, Kraków – Nowa Huta, 1973-74 ; fot. arch. IWP


Działania te były prowadzone przez całe „kryzysowe” lata 80-te, kiedy to w Polsce zmagaliśmy się z ogólną stagnacją gospodarczą i deficytem produktów i usług. Było to wyjątkowo widoczne na przykładzie wyposażenia mieszkań. Towary „bywały” i błyskawicznie znikały, gdyż ich podaż nie nadążała z popytem ; nie mówiąc już o fatalnej jakości.

Jakże istotne były wtedy pomysły IWP na pokazanie społeczeństwu, że nawet w kryzysie można wyłowić i zaproponować przedmioty ładne i funkcjonalne – zaprojektowane w kraju i wykonane przez rodzimych producentów. Służyło temu uruchomienie w IWP własnego sklepu – galerii (1984) ; autorskie stoisko w Domach Towarowych „Centrum” czy na Stałej Wystawie Budownictwa w Warszawie przy ulicy Bartyckiej (1987-88). Był to też szereg organizowanych w IWP wystaw, np. „Wzornictwo-sztuka społecznie użyteczna” (1983) czy zwieńczająca okres PRL i wchodząca w czasy transformacji wystawa „Mieszkanie inaczej” (1990). Ta ostatnia pokazywała autorskie pomysły artystów , jak w epoce „pustych półek” niebanalnie zagospodarować niewielkie przestrzenie mieszkalne, posługując się głównie przedmiotami z odzysku.

9.jpg
sklep - Galeria IWP,1987 ; fot. arch. IWP

10.jpg
aranżacja fragmentu wnętrza mieszkalnego; aut. Jan Kosiński, Małgorzata Terlikowska - wystawa „Mieszkanie inaczej”, IWP, 1990 ; fot. arch. IWP


Dzięki przekazanym przez IWP zdjęciom – oglądając wystawę w „Zachęcie”, możemy po latach ocenić wartość tych pomysłów i zaproponowanych rozwiązań oraz z perspektywy minionych dziesięcioleci skonfrontować z dzisiejszą rzeczywistością.

Wystawa „Tango na 16 metrach kwadratowych” będzie czynna w Galerii „Zachęta” do 14 października br.

Więcej:

https://zacheta.art.pl/pl/wystawy/tango-na-16-metrach-kwadratowych
https://zacheta.art.pl/public/upload/download/TANGO-NA-16-mkw-materialy-prasowe_PRESS.pdf

 

MASZ PYTANIE?

Informacji udzieli Ci:

Sekretariat
iwp@iwp.com.pl
tel. (22) 860 00 66,
fax. (22) 831 64 78