HISTORIA INSTYTUTU WZORNICTWA PRZEMYSŁOWEGO
Instytut Wzornictwa Przemysłowego był jedną z pierwszych w powojennej Europie placówek promujących wzornictwo. Powstał w 1950 roku, wcześniej niż słynny paryski Instytut Estetyki Przemysłowej Jacques'a Vienota. Założycielką Instytutu i do 1968 roku dyrektorem ds. artystycznych była profesor Wanda Telakowska, nazywana Joanną d’Arc polskiego wzornictwa. „Piękno na co dzień dla wszystkich. Dobre wzory wyrobów masowej produkcji są wartością gospodarczą. Dobre wzory są również wartością kulturową” – te idee realizowała poprzez upowszechnianie nowego, racjonalnego wzornictwa.
1950-1960 - IWP wśród pierwszych w powojennej Europie placówek promujących wzornictwo
IWP powstał 1 października 1950 roku. Powołał go do życia ówczesny minister przemysłu lekkiego Eugeniusz Stawiński, podejmując decyzję o przekształceniu działającego do tej pory Biura Nadzoru Estetyki Produkcji. Wykonanie decyzji powierzył Leopoldowi Tyrmandowi, swojemu radcy, byłemu studentowi architektury w Académie des Beaux-Arts, paryskiej ASP. Głównym zadaniem Instytutu było „...prowadzenie prac naukowo-badawczych, mających na celu podniesienie poziomu estetyki produkcji, opracowanie wytycznych dla gospodarki planowej w zakresie wzornictwa przemysłowego”.
Twórczynią idei Instytutu, jego założycielką i do 1968 roku dyrektorem ds. artystycznych była profesor Wanda Telakowska. >>
Przekształcony w placówkę międzyresortową Instytut Wzornictwa Przemysłowego podlegał Urzędowi Rady Ministrów (1960-1965), a następnie Komitetowi Nauki i Techniki (1965-1968) i Centralnemu Urzędowi Jakości i Miar. Merytorycznie nadzorowała go Rada Wzornictwa i Estetyki Produkcji Przemysłowej, powołana w 1959 roku.
Na początku 1966 roku Instytut zmienił gmach i adres na Świętojerską 5/7, gdzie mieści się do dziś (wcześniejsza siedziba znajdowała się tuż obok, przy Ciasnej, ale miała adres Długa 10). Działalność w nowym miejscu zainaugurowała otwarta w lipcu wystawa „15 lat Instytutu Wzornictwa Przemysłowego”.>>
1972-1980 IWP jako jednostka naukowo-badawcza
Od 1972 roku IWP podlegał ministrowi nauki, szkolnictwa wyższego i techniki jako
jednostka naukowo-badawcza wzornictwa przemysłowego. Zakres jego działań rozszerzył się o analizowanie potrzeb społecznych, gospodarczych i kulturowych, określanie wymagań użytkowych i estetycznych oraz doskonalenie – w oparciu o ergonomię – projektowania wyrobów.
Instytut badał i projektował dwa środowiska – mieszkania i pracy. Koordynował prace badawcze nad połączeniem nowej funkcjonalności mieszkań z poprawą użyteczności ich wyposażenia. Badał wpływ zjawisk i sytuacji społecznych na strukturalne i funkcjonalne właściwości mieszkań w tej dziedzinie spektakularne wyniki miał nowy Zakład Struktur Użytkowych. >>
1980-1991 IWP stawia na ergonomię i upowszechnianie
W latach 80. IWP podlegał Urzędowi Postępu Naukowo-Technicznego i Wdrożeń i przede wszystkim realizował program „Wzornictwo i ergonomia w procesie kształtowania nowoczesnych wyrobów przemysłowych”. Prowadził pomiary antropometryczne i biomechaniczne, których wyniki były wykorzystywane do projektowania przestrzeni pracy, elementów wyposażenia, a także do ich diagnostyki i oceny (m.in. za pomocą skonstruowanego na potrzeby Laboratorium Ergonomicznego uniwersalnego stanowiska badawczego Ergodidac 2. Prowadził socjologiczne badania potrzeb, przestrzeni i funkcji. Poświęcał wiele uwagi ludziom niepełnosprawnym – analizował ich potrzeby, prowadził prace studialno-projektowe dotyczące wnętrz, sprzętów i ubrań dla nich. >>
1992-2000 Program Dobry Wzór jako odpowiedź na potrzeby gospodarki rynkowej
Od 1992 roku Instytut podlegał ministrowi przemysłu i handlu, a następnie ministrowi gospodarki, kontynuując działalność jako jednostka badawczo-rozwojowa. Od samego początku wprowadzania w Polsce gospodarki rynkowej starał się uświadomić decydentom różnych szczebli, przedstawicielom przemysłu, handlu, ale też użytkownikom wyrobów, że wzornictwo jest jednym z podstawowych czynników kształtowania jakości produktu, ważnym narzędziem skutecznego marketingu i poprawy konkurencyjności. Służył temu przede wszystkim autorski program Dobry Wzór realizowany od 1993 roku. >>
2000-2006 Rozwój badań ergonomicznych i biomechanicznych
Struktura Instytutu wciąż się zmieniała. Podejmując próby dostosowania się do oczekiwań i potrzeb gospodarki, na początku nowego tysiąclecia placówka skoncentrowała zainteresowania badawcze na obszarze ergonomii i biomechaniki. >>
2006-2011 IWP doradcą dla przedsiębiorstw i administracji
Jesienią 2006 roku dyrektorem IWP została Beata Bochińska, krytyk designu i jednocześnie praktyk w zakresie doradztwa i promocji wzornictwa, założycielka i właścicielka Autorskiego Banku Projektów Wzornik, profesjonalnej firmy doradczej z wieloma wdrożeniami w przemyśle.
Od początku 2008 roku IWP jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością, jednoosobową spółką Skarbu Państwa. Nowa strategia zakłada skoncentrowanie się na doradztwie dla przedsiębiorstw, administracji rządowej i samorządowej, a jednocześnie skomercjalizowanie działalności i restrukturyzację organizacji, tak by Instytut mógł spełniać swoje zadania i być pożądanym partnerem do współpracy przez firmy i instytucje. W odrodzonym IWP wszystkie działania zostały uporządkowane w trzy nurty:
- Centrum Design zajmuje się upowszechnianiem wzornictwa poprzez wystawy i wydawnictwa. Biblioteka Wzornictwa IWP posiada i udostępnia, również w Internecie, jeden z największych na świecie (liczący ponad 46 tys. tytułów i na bieżąco aktualizowany) księgozbiorów wyspecjalizowanych w dziedzinie wzornictwa.
- Edusign prowadzi szkolenia i konferencje dla przedsiębiorców i projektantów.
- DesignLab prowadzi projekty doradcze oraz badania nad obszarami zarządzania wzornictwem i wdrażania nowego produktu oraz ergonomii i biomechaniki.
Obecne zadania to przede wszystkim nowe inicjatywy. Ale Instytut kontynuuje i rozwija swoje wcześniejsze, sprawdzone programy. Konkurs Dobry Wzór w 2008 roku obchodził 15-lecie, ale w 2007 roku zmienił formułę teraz nagradza najlepsze na polskim rynku projekty dla domu, biura i strefy publicznej, a poza tytułem Dobry Wzór przyznawane są też: Wzór Roku przez ministra gospodarki oraz Designer Roku przez prezesa IWP. Inny konkurs ¬ promujący młodych projektantów Young Design według nowych zasad odbywa się z udziałem jury składającego się w dużym stopniu z przedsiębiorców, a jego laureat otrzymuje stypendium pieniężne im. prof. Wandy Telakowskiej.
Potencjał organizacyjny i silna pozycja eksperta wzornictwa zaowocowała dwoma dużymi programami: zainaugurowanym w 2008 roku studium podyplomowym Zarządzanie Wzornictwem, współorganizowanym z SGH; oraz przyznaniem w roku 2008 grantu na projekt kluczowy Zaprojektuj Swój Zysk trzyipółrocznego programu promocji wzornictwa dla 550 firm i 100 studiów projektowych, o wartości blisko 20 milionów złotych.>>
