Strona główna » O instytucie » Aktualności IWP

AKTUALNOŚCI

Jubileusz Aleksandry Michalak Lewińskiej – zasłużonej projektantki tkanin oraz pracownika badawczego IWP

a_michalak_lewinska.png

Aleksandra Michalak-Lewińska, zasłużona projektantka tkanin oraz pracownik badawczy Instytutu Wzornictwa Przemysłowego obchodzi 20 marca br. 90-te urodziny.


Urodzona w 1927 roku w Klementynowie k. Piotrkowa Tryb. Absolwentka Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych, późniejszej ASP w Łodzi (Wydział Włókienniczy, pod kier. prof. Marii Obrębskiej-Stieberowej)(1953). Z Instytutem Wzornictwa Przemysłowego związała się zawodowo już w trakcie studiów, w 1951 roku. W trakcie wizyty na łódzkiej uczelni założycielka IWP – Wanda Telakowska wypatrzyła zdolną studentkę i zaproponowała jej pracę w nowo powstałym Zakładzie Tkanin.


Dołączyła do wielopokoleniowej czołówki projektantów tkanin. Tworzyli ją zarówno doświadczeni artyści, jak: Stefania i Andrzej Milwiczowie, Anna Fiszer, Zofia Butrymowicz, Krystyna Szczepanowska, jak i wkraczający dopiero na rynek młodzi projektanci: Alicja Gutkowska-Wyszogrodzka, Danuta Paprowicz-Michno, Danuta Teler-Gęsicka, Jolanta Owidzka, Anna Orzechowska, Anna Nikołajczuk, Kazimiera Gidaszewska. Wyróżniającą się postacią w tym zespole była Aleksandra Michalak-Lewińska. Stworzyła kilkadziesiąt projektów tkanin dekoracyjnych i odzieżowych, które wciąż zachwycają nowatorstwem wzorów, bogactwem ornamentów i barw. Po latach wiele spośród nich stało się ikonami polskiego designu.


W latach 50-tych w IWP powstało kilkaset wzorów dekoracyjnych tkanin użytkowych (odzieżowych, zasłonowych, obrusowych), w większości szybko wdrażanych do produkcji m.in. w Laboratorium Przemysłu Bawełnianego i Jedwabniczego w Łodzi, Zakładach Przemysłu Lniarskiego w Walimiu, a także w Zakładach „Pierwsza”, „Ortal”, „Milanówek”, „Fasty” oraz jako krótkie serie również w IWP. Projektowano w różnych technikach i gatunkach tkanin – w tkaninach drukowanych (druku natryskowym, filmodruku, druku rotacyjnym), żakardowych, ręcznie malowanych, jedwabiu, lnie, bawełnie i tkaninach sztucznych.


Wypracowano wówczas charakterystyczną dla stylu lat 50-tych linię wzorów - były to motywy abstrakcyjne, roślinne i zwierzęce oraz nawiązujące do propagowanej wtedy twórczości ludowej. Te ostatnie powstały w oparciu o motywy z ludowych wycinanek, pisanek, kilimów, koronkarstwa i malarstwa. Zorganizowano w tym celu zespoły (kolektywy) złożone z uzdolnionych twórców ludowych – amatorów, które działały pod nadzorem profesjonalnych artystów plastyków IWP. Aleksandra Michalak - Lewińska była współorganizatorką kilku z nich – pisankarek ze wsi Krzczonów i Kunów (1954-55), hafciarek z Żywiecczyzny (1957) oraz wycinankarek ze wsi Zakościele i Kraśnica (1962). Była to odpowiedź na rosnące zapotrzebowanie społeczne, a jednocześnie spełnienie idei Wandy Telakowskiej - projektowania „na co dzień i dla wszystkich”.


Po reorganizacji IWP w 1960 roku Zakład Tkanin IWP został przeniesiony do powstałego wtedy Centralnego Biura Wzornictwa Przemysłu Lekkiego. Aleksandra Lewińska pozostała w IWP, dołączając do Zakładu Estetyki Wnętrz, gdzie kontynuowała swoje prace badawcze dotyczące roli tkaniny, barwy i światła we wnętrzu. Od 1965 roku już w ramach powstałej wtedy Pracowni (Zakładu) Barwy opracowywała zagadnienia kolorystyki szkół podstawowych. Był to fragment osobnego, dużego tematu IWP – kompleksowego wyposażenia „Szkół Tysiąclatek”, tj. mebli szkolnych i całych klasopracowni oraz odzieży i tornistrów dla uczniów. W 1967 roku zajęła się tematem kolorystyki naczyń emaliowanych używanych we współczesnej kuchni.


W latach 1969-70 znalazła się w Zakładzie Środowiskowych Inwencji Plastycznych kierowanym przez prof. Wandę Telakowską. Powierzono jej zadanie zorganizowania nieprofesjonalnych robotniczych zespołów twórczych na terenie Górnego Śląska i Zagłębia. W Domu Kultury w Zabrzu z uzdolnionymi plastycznie górnikami oraz młodzieżą pracowała nad wzorami, które posłużyły do stworzenia kolekcji tkanin użytkowych.

Jednocześnie w ramach współpracy z Zakładem Szkolenia prowadziła w IWP kursy i szkolenia dla projektantów, inżynierów, pracowników przemysłu lekkiego i handlu, nauczycieli i studentów (1968-69).
W 1971 roku powróciła do Zakładu Barwy i Światła, do badań nad kolorystyką wnętrz, które kontynuowała aż do emerytury w roku 1982. Powstały wówczas nowatorskie prace, atlasy i wzorniki barw odnoszące się do wyposażenia wnętrz mieszkalnych, oceny barwności w architekturze warszawskich osiedli czy oryginalne opracowanie tabel barw środowiska przyrodniczego. Włączyła się też do powołanego w 1980 roku międzyzakładowego Zespołu zajmującego się tematem standaryzacji we wzornictwie. W IWP opracowano wówczas zagadnienia standardowych elementów wyposażenia wnętrz, wyrobów codziennego użytku, sprzętów AGD, tkanin. Jako specjalistka od problematyki barwy uczestniczyła w opracowaniu kart kolorów „standard” dla tych zagadnień. Po roku 1982 Artystka pozostała jeszcze czynna zawodowo jako główny specjalista w COBR Przemysłu Lniarskiego w Żyrardowie. Współpracowała wtedy z IWP aż do roku 1989, doprowadzając do wyprodukowania kolekcji standardowych tkanin lniano-bawełnianych zaprojektowanych wtedy w IWP. Uwieńczeniem tych prac było zorganizowanie w IWP dwóch dużych wystaw „Polski Len” (1989 i 1994).

Pracę w IWP Aleksandra Lewińska łączyła z pracą inspektora wzornictwa w Ministerstwie Przemysłu Lekkiego (1952-53), konsultanta w Zjednoczeniu Tkanin Jedwabnych i Dekoracyjnych (1954-67), kierownika artystycznego i projektanta w Zakopiańskich Warsztatach Wzorcowych „Cepelia” (1955-72), głównego specjalisty ds. wzornictwa w COBR Przemysłu Lniarskiego w Żyrardowie (1972-89).


Stypendystka ONZ w krajach skandynawskich (1965), co zaowocowało szeregiem późniejszych prac i artykułów poświęconych szczególnie wzornictwu fińskiemu.


Równolegle, przez cały czas kariery zawodowej Artystka nie zaprzestała indywidualnej działalności twórczej. Projektowała tkaniny unikatowe - gobeliny, kilimy, sumaki i dywany - w sumie kilkadziesiąt wzorów.


Jej prace były pokazywane i wielokrotnie nagradzane m.in. na wystawach i konkursach krajowych i zagranicznych, znajdują się w wielu kolekcjach muzealnych i prywatnych. Ostatnio prezentowane były m.in. na wystawach „Wiecznie Młode -Polski Vintage” (2007) czy „Chcemy być nowocześni” (2011).


Za działalność projektową wyróżniona m.in. Srebrnym Krzyżem Zasługi, odznaką MKiS „Zasłużony Działacz Kultury” i licznymi nagrodami resortowymi.


Od wielu lat, będąc już na emeryturze wielokrotnie gościła w IWP na organizowanych wystawach i imprezach, bardzo chętnie dzieląc się bogatym doświadczeniem zawodowym oraz służąc nam swoją cenną radą i pomocą.


W imieniu Zespołu IWP składamy Pani Aleksandrze najserdeczniejsze życzenia zdrowia oraz wszelkiej pomyślności na długie lata.


NAJWAŻNIEJSZE PROJEKTY (chronologicznie)



Tkanina drukowana lniana „Statki/Okręty” (1952) archiwum IWP
 



Tkanina drukowana jedwab – wzór nr 6017 oraz kostium damski z tej tkaniny (1954) archiwum IWP
 

projekt nadruku na tkaninę – wz. nr 6004 (1954) archiwum IWP
 

Tkanina odzieżowa „bukiet rzeszowski” wz. nr 6024 oraz spódnica z tej tkaniny (1954) archiwum IWP 
 

tkanina jedwabna drukowana "Fakturalne Kwiaty" (1955) archiwum IWP
 

projekt nadruku na jedwab "Grochy i róże" – wz. nr 7020 (1955) archiwum IWP




tkanina drukowana sukienkowa i sukienka z tej tkaniny (1955) archiwum IWP




Aleksandra Lewińska podczas zajęć z twórczyniami ludowymi (1956-57)archiwum IWP




Kilim poziomy „Oscypek” (wyk. Zakopiańskie Zakłady Wzorcowe „Cepelia”) (1964) archiwum IWP




Kilim „Gadziki” (wyk. Zakopiańskie Zakłady Wzorcowe „Cepelia”) (1969) archiwum IWP




Kurs dla konstruktorów przemysłu maszynowego (1969) archiwum IWP




Fragment pracy badawczej „Zasady stosowania koloru we wnętrzu mieszkalnym” (1972)archiwum IWP


PUBLIKACJE (chronologicznie)
I. Książki

  1. Zarys technologii druku na tkaninie.- Warszawa: Wydaw. Przemysłu Lekkiego i Spożywczego (1964) [wraz z Bolesławem Tarchalskim]
  2. Drogi do fińskiego wzornictwa.- Warszawa: IWP (1989)

II. Artykuły w czasopismach

  1. Uwagi na temat koloryzacji wzorów. - Biuletyn IWP. Dod. do miesięcznika Przemysł Włókienniczy 1956 nr 7-8
  2. Barwa w szkole.- Wiadomości IWP 1967 nr 8-9
  3. Szwecja – kraj pięknego standardu.- Wiadomości IWP 1967 nr 12
  4. Rodzimość i nowoczesność we wzornictwie fińskim.- Wiadomości IWP 1970 nr 9-10
  5. Mieszkanie fińskie jako środowisko życia człowieka.- Wiadomości IWP 1970 nr 11-12
  6. Fińska sztuka użytkowa (przemysłowa i rękodzielnicza).- Wiadomości IWP 1974 nr 5-6
  7. Recenzja wystawy „Skandynawskie wzornictwo przemysłowe”, IWP 1974.- Wiadomości IWP 1975 nr 1-2
  8. Plastyk – animator w projektanckich zespołach ludowych.- Wiadomości IWP 1978 nr 4
  9. Wzornictwo tkanin.- Wiadomości IWP 1986 nr 6
  10. Polski len.- Wiadomości IWP. Design 1992 nr 6

III. Prace badawcze IWP

  1. Przeeksperymentowanie możliwości uzyskania efektów wzorniczych w druku filmowym w asortymencie jedwabiu sztucznego i jedwabiu naturalnego wzbogacających kolekcje na rok 1955 i 1956 o nowe koncepcje wzornicze (1954-56)
  2. Pisankarki ludowe projektują wzory na tkaniny przemysłowe. Metodyczny przebieg pracy (1956-57) [wraz z Lidią Buczek]
  3. Wzory i koloryzacja na tkaninach zgrzebnych (1958) [wraz z Anną Nikołajczuk]
  4. Zebranie danych dotyczących aktualnego katalogu tkanin obciągowych pod kontem ich przydatności dla potrzeb mebli tapicerowanych (1963-64)
  5. Kolorystyka szkół podstawowych (1965-66) [wraz z Wojciechem Sadleyem]
  6. Sprecyzowanie gam barwnych w sprzęcie gospodarstwa domowego (1967)
  7. Analiza czynników wpływających na wzornictwo światowe na przykładzie wybranych krajów. Cz. I- Finlandia (1968)
  8. Wrażeniowa kolorystyka wnętrz mieszkalnych (1972)
  9. Opracowanie tabel barwowych środowiska przyrodniczego (na przykładzie barw polskiego pejzażu) (1973)
  10. Aktualne tendencje w kształtowaniu kolorystyki wnętrz mieszkalnych i ich elementów (1975)
  11. Barwa w architekturze osiedli (1976)
  12. Informator stosowania barwy w budownictwie mieszkaniowym. Cz.I - Omówienie zjawisk barwy w środowisku zurbanizowanym (1980)
  13. Barwa i tkanina standardowa we wnętrzu mieszkalnym (badania wstępne) (1981-82)
     

Zobacz także:
Aleksandra Lewińska [ w:]
http://biblioteka.zsz.com.pl/
http://slownikprojektantow.pl/

 

MASZ PYTANIE?

Informacji udzieli Ci:

Sekretariat
iwp@iwp.com.pl
tel. (22) 860 00 66,
fax. (22) 831 64 78